Geleneksel dünyada bankacılık bir “mekân” idi. Dijitalleşme ile bir “uygulama” oldu. Bugün ise fintekleşme (fintechization) dalgasıyla birlikte bankacılık artık bir “özellik” haline geliyor.
Fintek: Finansal hizmetleri yenilikçi, tamamlayıcı ve hızlandırıcı iş modelleri ile sayısal teknolojiler kullanarak sunan kuruluş veya ürün. (TDK)
Geçtiğimiz yıllarda TDK’da da yerini alan fintek kavramı gelişerek ve dönüşerek hayatımızdaki varlığını genişletiyor. İnsan doğası gereği gün geçtikçe artan müşteri taleplerini karşılamak için sürekli gelişen iş modellerine rağmen yetersiz kalabiliyor. Bu durumda müşterilere doğrudan temas edebilen şirketler mevcut hizmetleriyle birlikte finansal hizmet sunma eğilimine giriyor, diğer bir tabirle “fintekleşiyorlar”.
Bu durum denetim, yönetim ve hukuki alanlarda gri alanlara yol açıyor. Bir yandan da sektörde yatırımcı, kullanıcı ve şirketler açısından konumlandırma hususunda zorluklar yaratıyor.
Globalde de yaygınlaşan “every company becoming a fintech company. (Her şirket bir gün fintek olacak” vurgusu ile “Fintechization (Fintekleşme)” kavramının önemini ve sektörde konumlanmasını iyi anlamak gerekiyor.
Görselde de görüldüğü üzere fintekleri üçe ayırmak mümkün;
– Core Fintech (Çekirdek Fintekler)
– Fintech (Fintekler)
– Fintechization (Fintekleşmeler)
Core (Çekirdek) Fintekler:
Finansal ekosistemde her bir işlemin yapılmasına imkan sağlayan arka plandaki mimarlardır. Son kullanıcıya dokunmak yerine finteklere hizmet veren altyapı ve hizmet sağlayıcılarıdır.
Türkiye’de bu gruba örnek olarak Paycore ve Bileşim, BKM, Troy ve Takasbank örnek verilebilir.
Fintech (Fintekler):
Tam anlamıyla TDK’nın tanımına uyan bu grup geleneksel finansal hizmetleri iş modelleri ile yeniden yorumlayarak, arka planda çekirdek finteklerle iş birliği ile son kullanıcıya veya fintekleşen şirketlere hizmet sunarlar. Core Fintek ve Fintechization kavramları dışında kalan tüm şirketler bu grupta sınıflandırılabilir. E-para ve ödeme kuruluşları, kitle fonlama platformları, ERP programları, yatırım ve aracılık hizmeti sağlayıcıları ve lisansa tabi olmayan diğer fintekler.
Ülkemiz fintek dikeyinde oldukça zengin ve gelişmiş konumdadır. Bu nedenle çok fazla örnek sayabiliriz. Colendi, Dgpays, Param, Ödeal, Logo, Mikro, Macellan SuperApp, Foneria, Midas, Fonmap, Narfon, Fonangels, Juzdan…
Fintechizations (Fintekleşmeler):
Bu grupta ise finansın bir sektör olmaktan çıkıp her türlü iş modelinin içine sızarak ana faaliyeti finans olmayan şirketlerin finansal hizmetleri özellik olarak sunan şirketleri kapsamaktadır. Burada finans artık bir amaç değil ana faaliyetin gerçekleşmesi için bir araç konumundadır. Şirketler müşterilerinin deneyimlerini tamamlamak, rekabet avantajı sağlamak ve müşteri sadakatini sağlamayı amaçlarlar.
Bu şirketler altyapılarını ana faaliyeti fintek olan şirketlerden servis modeli bankacılığı (BaaS) kapsamında hizmet alırlar. Ülkemizde ve dünyada da giderek yaygınlaşan bu model finteklerin dönüşümü ve geleceği hususunda bize ışık tutmaktadır.
Ülkemizde fintekleşen şirketlere örnek olarak Karaca, Migros, A101, Trendyol, Hepsiburada gibi örnekler verilebilir.